کاربر میهمان به سایت ما خوش آمدید ورود ثبت نام
منوي سايت
جستجو سریع
کلمه کلیدی :
ترتیب چیدمان
ترتیب نمایش بر اساس

 اختلالات ناشی از کمبود ید از مشکلات تغذیه ایکشور ایران بشمار می آید . پیش از اجرای برنامه حدود 15 میلیون نفر در معرض اختلالات خفیف یا متوسط ناشی از کمبود ید بودند و 3 میلیون نفر از عوارض ناشی از کمبود آن رنج می بردند. از سال1368 برنامه فوق تدوین ودر این برنامه اقدامات ارزنده ای همچون ادغام برنامه در PHC آموزش رده های مختلف، آموزش همگانی و پایش برنامه به مورد اجراء در آمد. ایران در بین کشور های مدیترانه شرقی نخستین کشوری است که اقدام به بررسی کشوری گواتر و تولید وتوزیع نمک یددار در سطح جامعه نمود. در سال 1373 کلیه نمک های مصرفی خانوار ها یددار گردید. در سال 1375 کشور ایران با کسب 2 شاخص مهم 1- مصرف بیش از 90% خانوار ها از نمک یددار و 2- بالاتر بودن میانه ید ادرار از 10 میکروگرم در دسی لیتر در دانش آموزان 10-8 ساله مدارس، به عنوان کشوری عاری از اختلالات ناشی از کمبود ید در منطقه شناخته شده است.  

 
 
 
 
 پیشگیری و کنترل اختلالات ناشی از کمبود ید
 
اهداف اختصاصی:
1-      حفظ و ارتقاء پوشش مصرف نمک یددار به نحوی که بیش از 90% خانوار ها از نمک یددارتصفیه شده استفاده نمایند.
2-      حفظ میانه ید ادرار دانش آموزان 10-8 ساله کشور بطوریکه همواره کمتر از 50% نمونه در طیف کمتر از 10 میکروگرم در دسی لیتر و کمتر از 20% نمونه ها در طیف کمتر از 5 میکروگرم در دسی لیتر قرار گیرند.
3-      ارتقاء سطح آگاهی جامعه در خصوص اهمیت مصرف نمک یددار بمنظور پیشگیری و کنترل اختلالات ناشی از کمبود ید
4-      ارتقاء توانمندی های علمی و عملی پرسنل بهداشتی در زمینه برنامه پیشگیری و کنترل اختلالات ناشی از کمبود ید
5-      پایش و نظارت بر سطوح تولید ، توزیع و مصرف نمک یددار بمنظور اجراء صحیح برنامه
 
1-      آموزش پرسنل بهداشتی در خصوص کنترل و پیشگیری از اختلالات ناشی از کمبود ید
2-      ارزیابی نمک های یددار در سطوح تولید، توزیع و مصرف
3-      آموزش اقشار جامعه در خصوص کنترل و پیشگیری از اختلالات ناشی از کمبود ید
 
 
 
نمای کلی از کمبودهای متوسط و خفیف و وضعیت مناسب، بیش از نیاز و بسیار زیاد دریافت ید درسال تحصیلی 92-91
 

 

شبکه / مرکز

کمبود شدید ید

کمبود متوسط ید

کمبود خفیف ید

وضعیت مناسب دریافت ید

وضعیت بیش از نیاز دریافت ید

وضعیت بسیار زیاد دریافت ید

جنوب تهران

110 نمونه

تعداد

-

-

14

55

24

11

درصد

-

-

13.5%

53%

23%

10.5%

شهرری

85 نمونه

تعداد

-

-

19

43

22

11

درصد

-

-

20%

45%

23%

12%

اسلامشهر

45 نمونه

تعداد

-

-

7

23

9

1

درصد

-

-

17.5%

57.5%

22.5%

2.5%

دانشگاه تهران

240 نمونه

تعداد

-

-

40

121

55

23

درصد

-

-

17%

51%

23%

9%

 

 
 
 گزارش نتایج پایش ادواری ید ادرار دانش آموزان 10-8 ساله مدارس ابتدایی در سال تحصیلی 91-90 دردانشگاه علوم پزشکی وخدمات بهداشتی درمانی تهران

سال تحصیلی
تعداد نمونه
میانگین
میانه
حداقل
حداکثر
کمتر از 2 میکروگرم در دسی لیتر
9/4-2میکروگرمدردسی لیتر
9/9-5میکروگرم در دسی لیتر
9/29-10میکروگرم در دسی لیتر
مساوی یا بیشتر از 30 میکروگرم در دسی لیتر
91-90
239
18.12
16.73
5.23
51.7
0
0
17%
74%
9%

 وضعيت يد موجود در نمك ها بر اساس پايش هاي ملي سال هاي 86-75 13در سطح توليد

 
 
سال
 
میانه ید موجود (گاما)
ميزان يد< 20
(گاما)
 
ميزان يد بين
40-20
(گاما)
میزان ید بالاتر از 40 (گاما)
86
34/7
12/5%
69/5%
 
18%
80
33
17%
55%
 
28%
75
34
16%
55%
 
29%

 

درصداستفاده از نمك يددار در خانوار ها

 

سال

 

درصد استفاده

1375

 

50%

1380

 

95%

1386

 

98%

 

اقدامات آموزشي – اجرايي برنامه پيشگيري و كنترل اختلالات ناشي از كمبود يد طی سال 1391

 

 

تعداد دوره هاي باز آموزيIDD براي رده هاي مختلف كاركنان بهداشتي درماني

4

تعداد برنامه هاي آموزشي IDD تدوين و پخش شده از راديو

0

تعداد مطالب آموزشی چاپ شده در روزنامه

2

تعداد دوره هاي آموزشي  IDD  براي مراقبين بهداشت مدارس و آموزشياران نهضت سواد آموزي و پايگاههاي بسيج

79

تعداد دوره هاي آموزشيIDD  براي رابطين بهداشت

112

تعداد دوره هاي آموزشيIDD براي مربيان مهد كودك هاي دولتي و خصوصي

2

درصد پوشش نمك يددار و تصفيه شده بر اساس آخرين سرشماري ساليانه خانوار هاي روستايي

97.6%

تعدا د كميته هاي IDDبرگزار شده

4

تعداد عناوين آموزشي تهيه و چاپ شده ( بروشور ، پوستر ، پمفلت و.) براي آموزش عموم مردم و صنوف

3

تعداد دانش آموزاني كه در برنامه پايش ادواري يد ادرار ، نمونه ادرار از آنها گرفته شده است

240

تعداد دوره هاي آموزشي IDD براي صنوف عرضه وتهيه مواد غذايي

17

تعداد کلاسهای آموزشی IDD جهت مراجعین به مراکز بهداشتی درمانی

 

890

 

آموزش عمومی

   ید چیست؟ 

ید، یک ماده مغذی ضروری است که باید بطور روزانه از طریق آب و غذا به بدن برسد. اصلی ترین نقش ید در بدن، شرکت در ساختمان هورمونهای تیروئید است. هورمونهای تیروئید در غده تیروئید که در ناحیه جلوی گردن وجود دارد، ساخته می شوند. این هورمونها پس از ساخته شدن به داخل جریان خون رفته و بسیاری از فرایندهای شیمیایی بدن را کنترل می کنند. هورمونهای تیروئید برای عمل طبیعی مغز وسیستم عصبی و حفظ دمای بدن و انرژی ضروری اند. 

 

منابع غذایی ید

ید بطور طبیعی در خاک و آب وجود دارد، بطوریکه نیاز طبیعی ما از محصولاتی که روی خاک غنی از ید کاشته می شوند، تامین می شود. اما وقتی خاک منطقه ای فاقد ید است محصولات بدست آمده نیز از نظر این ماده مغذی اساسی کمبود دارند در نتیجه مردم ساکن در این مناطق که بطور مداوم از این محصولات استفاده می کنند، نیازشان به ید برآورده نمی شود. بهترین منابع تامین کننده ید غذاهای دریایی هستند.

        

خرچنگ، میگو و صدف نیز غنی ترین منابع دریایی هستند. ماهی های آب شور بیش از ماهی های آب شیرین دارای ید می باشند. مقدار ید لبنیات و تخم مرغ نیز متغیر بوده و وابسته به فصل و میزان ید خاکی است که حیوان در آن پرورش یافته است. بیشتر دانه های غلات و حبوبات و میوه جات نیز از نظر ید فقیر هستند. برگ گیاهان بیش از ریشه آنها ید دارد. از بین سبزیجات اسفناج بیش از بقیه ید دارد. نمک حتی اگر از دریا و یا دریاچه گرفته شود، مقادیر ناچیزی ید دارد مگر اینکه از املاح ید غنی شده باشد.

 

توزیع جغرافیایی کمبود ید در دنیا

 ید در طبیعت به مقادیر نسبتاً ثابتی وجود دارد. اما توزیع آن در خاک متغیر است. سرزمین های دور از اقیانوس خیلی بیشتر در معرض کمبود ید قرار دارند. کوههایی مانند آلپ، هیمالیا و آند شدیدترین نوع کمبود ید را نشان می دهند زیرا خاک این کوهها در اثر باران و سیل شسته شده است.البته فقر ید فقط مربوط به کوههای مرتفع نیست بلکه در جلگه ها، رودها و سواحل دریاها نیز دیده می شود.

 

اختلات ناشی از کمبود ید

زمانیکه دریافت ید بقدری کم باشد که واکنش های جبرانی بدن قادر به جبران نیاز بدن به این ماده نباشند، مشکلاتی در غده تیروئید بوجود می آید که می تواند عوارض جدی و متعددی بر سلامت انسان بر جای گذارد. یکی از شایعترین این اختلالات گواتر است. گواتر به معنی آن است که غده تیروئید بزرگتر از حد طبیعی است. کسانی که کمبود ید دارند به گواتر مبتلا می شوند زیرا تیروئید آنها نمی تواند هورمون کافی تولید کند.

اگر مادر بارداری کمبود ید داشته باشد، جنین او نیز از این ماده حیاتی محروم می شود. چنانچه کمبود مادر شدید باشد، کودک دچار عقب ماندگی رشد مغزی و جسمی بطور دائمی و شدید می شود و قادر به راه رفتن، صحبت کردن و فکر کردن و کار کردن بطور طبیعی نیست. اگر کمبود مادر خفیف و کم باشد، باز هم کودک او دچار مشکل می شود.این کودک اگرچه ممکن است ظاهری طبیعی داشته باشد اما بعداً در مدرسه توانایی لازم را در یادگیری نخواهد داشت و ضریب هوشی او به مقدار زیادی کم می شود، همچنین ممکن است قادر به انجام کارهای روزانه خود نباشد.  در جدول زیر خلاصه ای از مهمترین اختلالات ناشی از کمبود ید آورده شده است: 

دوره سنی

عوارض

دوران جنینی

سقط، تولد جنین مرده، ناهنجاریهای مادرزادی، افزایش مرگ و میر اطفال و نوزادان،  اختلالات حرکتی و روانی، کم کاری تیروئید، کری و لالی، عقب ماندگی ذهنی

 

کودکی و نوجوانی

گواتر، کم کاری تیروئید، عقب ماندگی جسمی و روانی

 

بالغین

گواتر، کم کاری تیروئید، اختلال در اعمال روانی

 

 

درمان اختلالات ناشی از کمبود ید

مسئله اصلی در اختلالات ناشی از کمبود ید، پیشگیری است و نه درمان، زیرا اغلب عوارض آن دائمی و غیرقابل درمان است. اجرای یک برنامه کشوری پیشگیری از اختلالات ناشی از کمبود ید می تواند از میزان شیوع عوارض بکاهد و ارتقاء سلامت و افزاش تولید اقتصادی را به ارمغان آورد.

مهمترین و ارزانترین راه برای تامین ید مورد نیاز استفاده از نمکهای یددار تصفیه شده است.اضافه کردن ید به نمک تاثیر زیادی در ریشه کنی گواتر در بین مردم ایران داشته است.

 

چرا ید را به نمک اضافه می کنند؟

از آنجا که نمک هر روز توسط همه مصرف می شود، ارزان است و به راحتی در دسترس همه قرار می گیرد و هزینه اضافه کردن ید به آن کم است بنابراین ید مورد نیاز که باید روزانه در اختیار بدن قرار بگیرد به نمک اضافه شده است.

 

نمک یددار

نمک یددار همان نمک معمولی است که در کارخانه به آن ید اضافه می شود.طعم و بوی نمک یددار شبیه نمک معمولی است و همانند نمک معمولی نیز مصرف می شود. با مصرف روزانه نمک یددار می توان از گواتر و دیگر اختلالات ناشی از کمبود ید جلوگیری کرد. مصرف این نمک کاملاً بی ضرر است و در مناطقی که کمبود ید وجود دارد (از جمله ایران) مصرف آن کاملاً ضروری است.

 

نمک یددار تصفیه شده

نمک خوراکی علاوه بر یددار بودن باید تصفیه شده نیز باشد. در واقع نمک یددار تصفیه شده بهترین نوع نمک خوراکی است. این نوع نمک کاملاً بهداشتی است و به آن مقدار کافی و لازم ید اضافه شده است و ناخالصی های نمک معمولی را هم ندارد.

 

مضرات نمک های معمولی( غیر یده و تصفیه نشده)

این نوع نمکها، تصفیه نشده و دارای ناخالصی های فراوانی هستند که می توانند مضرات زیادی برای انسان داشته باشند. این مضرات عبارتند از: بیماریهای کلیوی، بیماریهای کبدی، بیماریهای گوارشی، ایجاد سنگهای کلیوی، کاهش در جذب آهن در بدن.

 این نمکهای معمولی تنها مصرف صنعتی دارند و باید از خرید و مصرف آنها خودداری نمود.

 

نمک هایی با عنوان نمک صنعتی که ممکن است در بسته بندی های کوچک بفروش برسند، به هیچ عنوان مصرف خوراکی ندارند، از مصرف آنها باید جداً پرهیز کرد.

 

چگونگی مصرف نمک یددار تصفیه شده

نمک یددار مثل نمک معمولی مصرف می شود. برای حفظ ید در نمک آن را در پایان پخت به ماده غذایی اضافه کرد. هرگز نباید قبل از مصرف شست زیرا این عمل تمام ید موجود را از بین می برد. توجه داشته باشید که بطور کلی نمک باید کم مصرف شود اما همان مقدار کم نیز باید از نوع تصفیه شده باشد.

 

چگونگی نگهداری نمک یددار تصفیه شده

نمک یددار تصفیه شده را باید در ظروف بدون منفذ پلاستیکی، چوبی، سفالی یا شیشه ای رنگی با سرپوش محکم نگهداری کنیم چون که نمک یددار اگر در معرضنور خورشید و رطوبت قرار گیرد، ید خود را از دست می دهد. باید سعی شود نمک یددار تصفیه شده را به اندازه مصرف خریداری کرد و از نگهداری بیش از اندازه آن در منزل خودداری کرد.

در هنگام خرید نمک به نکات زیر توجه کنید:

تاریخ تولید و مصرف، پروانه ساخت از وزرت بهداشت، نام و نشانی واحد تولیدکننده، عبارت یددار تصفیه شده

 

 

 

 

 

 

تاریخ انتشار : 1390/02/19 | تاریخ بروزرسانی : 1392/03/28 |
نقشه سایت | تماس با ما | سیاست حفظ اسرار
کليه حقوق اين وب سايت متعلق به معاونت بهداشت دانشگاه علوم پزشکی تهران ميباشد