کاربر میهمان به سایت ما خوش آمدید ورود ثبت نام
منوي سايت
جستجو سریع
کلمه کلیدی :
ترتیب چیدمان
ترتیب نمایش بر اساس

 

 

 دوران بارداری تغییرات فیزیولوژیک زیادی را در بدن مادر بوجود می آورد. عوامل متعددی در شکل گیری روند تغذیه صحیح بارداری و شیردهی و نتیجه آن موثر هستند. یکی از مهمترین و اصلی ترین عوامل، تغذیه مادر باردار است زیرا رشد و نمو جنین با تغذیه مادر ارتباط تنگاتنگ دارد. در این دوران رعایت برنامه غذایی مناسب و متعادل برای ترمیم و تکامل بافت های نادر که عهده دار تغذیه و رشد جنین است بسیار مهم می باشد. بحث مشاوره تغذیه دوران بارداری باید با توجه به وضعیت سلامت خانمها قبل از بارداری و ادامه آن در دوران بارداری و شیردهی صورت گیرد.  

 

آموزش عمومی شامل موارد زیر میباشد:

  1. چرا تغذیه در دوران بارداری بااهمیت است؟
  2. مکمل های مورد نیاز در دوران بارداری
  3. شرایط یک الگوی صحیح غذایی
  4. گروههای غذایی اصلی 
  5. تفسیر منحنی وزن گیری در دوران بارداری
  6. توصيه هاي تغذيه اي براي خانم هاي باردار با BMI طبيعي
  7. توصيه هاي تغذيه اي براي خانم هاي باردار لاغر با BMI كمتراز 8/19
  8. توصيه هاي تغذيه اي براي خانم هاي باردار داراي اضافه وزن و چاق با BMI بيشتر از 26
  9. اصلاح عادات و رفتار هاي تغذيه در خانم هاي باردار دارای BMI بیش از 26
  10. ارائه توصیه های غذایی متناسب با مشکلات شایع بارداری مادر
  11. نکات تغذیه ای دربرخورد باعوارض وبیماریهادردوران بارداری

هدف کلی:

تامین نیازهای تغذیه ای خانم های باردار و شیرده جهت حفظ سلامت مادر و کودک
 اهداف اختصاصی:
1. ارتقاء آگاهی پرسنل بهداشتی در خصوص اصول تغذیه صحیح در دوران بارداری و شیردهی
2. ارتقاء آگاهی پرسنل بهداشتی در خصوص نحوه برخورد با شکایات شایع و بیماریهای این دوران ها
3. ارتقاء آگاهی خانمهای باردار و شیرده در خصوص اصول تغذیه صحیح در این دوران ها
 
1. آموزش به پرسنل بهداشتی در خصوص ارزیابی وضعیت تغذیه ای خانم های باردار و شیرده 
2. آموزش به پرسنل بهداشتی در خصوص نحوه مصرف مکمل های ویتامین و املاح در دوران بارداری و شیردهی
3. آموزش به پرسنل بهداشتی در خصوص نحوه ثبت وزن و پایش وزن گیری در طول بارداری طبق جدول زمانبندی تعیین شده
4. آموزش به پرسنل بهداشتی در خصوص اصول تغذیه صحیح در دوران بارداری و شیردهی
5. آموزش به پرسنل بهداشتی در خصوص نحوه برخورد با شکایات شایع و بیماریهای این دوران ها
6. آموزش به مادران در خصوص نحوه مصرف مکمل های ویتامین و املاح در دوران بارداری و شیردهی
7. آموزش به مادران در خصوص اصول تغذیه صحیح در دوران بارداری و شیردهی
 
   
 
اقدامات آموزشي و مشاوره اي برنامه هاي تغذيه گروههاي مختلف سني طی سال1391

زنان باردار وزنان شيرده
تعداد زنانی كه براي آنها آموزش چهره به چهره انجام شده
تعداد جلسات آموزش تغذيه
تعداد زنان آموزش ديده در كلاس هاي آموزشي
18247
985
9332
 
 
 
 

چرا تغذیه در دوران بارداری بااهمیت است؟

 

شايد هيچ مرحله اي از زندگي انسان مانند دوران جنيني و پس از آن يعني دوران شيرخواري و كودكي پرمخاطره نباشد. در اين دوران نيازهاي تغذيه اي خانم باردار از اهميت خاصي برخوردار است.شايد جالب باشد که بدانيد جنين رشد بسيار سريعي دارد و وزن او از يك گرم در هشت هفتگي به حدود 3200 گرم در هفـته چهـلم مي رسـد و از هفـته سـوم جنيـني در هـر دقيـقه 250 هـزار سـلول مغزي تكثير پيدا مي كنند. جنين براي تكثير سريع سلول هاي خود نياز ويژه اي به انواع مواد مغذي دارد كه بايد از طريق تغذيه مناسب مادر تامين شود.
غذائي كه در دوران بارداري مصرف مي شود نيازهاي تغذيه اي مادر و همچنين رشد جنين را تامين مي كند. بنابراين دانش مـــادر در زمينه تغذيه و رعايت تنوع و تعادل در اين زمان سهم عمده اي در تامين سلامت جنين دارد زيرا اگر مادر در طول بارداري از مواد مغذي مناسب و مورد نياز جنين استفاده نكند جنين كليه اين نيازها را از ذخائر بدن مادر تامين مي كند و با كاهش ذخائر مادر سلامت او به مخاطره خواهد افتاد.

 

مکمل های مورد نیاز در دوران بارداری

 

ترکیب دارویی
زمان مصرف
مقدارمصرف
 
اسیدفولیک
به محض اطلاع از بارداری ویا ترجیحا سه ماه قبل از شروع بارداری تاپایان ماه چهارم
 
روزانه یک عدد قرص یک میلی گرمی
آهن
ازپایان ماه چهارم (ابتدای ماه پنجم بارداری)تا3ماه پس از زایمان
 
روزانه یک عدد قرص
مولتی ویتامین مینرال یاساده
 
از پایان ماه چهارم بارداری تا سه ماه بعداز زایمان
روزانه یک عدد قرص
 
 

 

 

 

 

 

 مصرف چاي، قهوه، كاكائو و همچنين شير، پنير و بطور كلي تركيبات كلسيم دار همراه با قرص آهن باعث كاهش شديد جذب آن مي گرددحداقل يك ساعت قبل و 2 ساعت پس از مصرف مكمل آهن، از خوردن مواد فوق الذكر كه جذب آهن مكمل را كاهش مي دهند خودداري شود. مصرف ماست به علت داشتن اسيد لاكتيك كه خود افزايش دهنده جذب آهن است، بلامانع مي باشد.

- خوردن آب ميوه و يا ميوه بخصوص مركبات همراه با مكمل آهن به دليل داشتن ويتامين C باعث افزايش جذب آن مي شود.
- در صورت بروز اختلال گوارشي (درد معده، تهوع، اسهال و يا يبوست) كه البته در درصد كمي از افراد ايجاد مي شود، قرص آهن بعد از غذا مصرف شود. بطور كلي مصرف قرص آهن با معده خالي به اين دليل كه اختلالات گوارشي را تشديد مي كند توصيه نمي شود.
- با مصرف مكمل آهن، مدفوع تيره رنگ مي شود. اين موضوع طبيعي بوده و جاي نگراني نيست.
 
                                       
ü    کافی باشد یعنی موادمغذی ضروری بدن به همراه انرژی دریافتی کافی راتامین نماید
ü    متعادل باشد یعنی مقدار ونوع منابع به گونه ای توزیع شود که نیاز بدن راتامین کند.
ü    متنوع باشد یعنی از5گروه اصلی موادغذایی تامین شود.
ü    متناسب باشد
 
تنوع در رژیم غذایی:
توزیع مواد مغذی گوناگون درانواع خوراکی ها یکسان نیست.توزیع غیر یکنواخت موادمغذی درخوراکی ها ممکن است درموادغذایی یک گروه غذایی نیز دیده شودبه طور مثا کلم براکلی سرشار ازاسیدفولیک است اماکمتر ازهویچ ویتامین Aداردیاموز درمقایسه باپرتقال پتاسیم بسیار بیشترولی ویتامین Cبسیارکمتری دارد.رعایت تنوع دررژیم غذایی ضامن تامین همه موادمغذی حیات بخش برای بدن است.
تناسب دررژیم غذایی:
اینکه هرفرد بایدچندسهم ازهرگروه غذایی رادریافت کند تارژیم غذایی سالمی داشته باشد،تناسب دربرنامه غذایی است.
 
تعادل در رژیم غذایی:
درجهان مادی خاصه دردنیای خوراکی هاهیچ چیزی خوب مطلق یابدمطلق نیست واین بدان معناست که مصرف بیش ازحدیک ماده غذایی به نحوی که موجب کاهش مصرف خوراکی ها از دیگر گروههای غذایی یابرهم خوردن تعادل انرژی دریافتی درمقایسه باانرژی مصرفی بشود،می تواندبالقوه زیانبار باشد بهطور مثال شیر وماست با5/2 درصدچربی ازمنابع خوب کلسیم ،پروتئین وبرخی ازویتامین هامانند ویتامین B2دررژیم غذایی هستند.هرلیوان شیریاماست حدود 200 میلی گرم کلسیم و150 کیلوکالری انرژی دارد.همانگونه که عدم مصرف این گروه ازموادغذایی باخطر کمبود کلسیم وپوکی استخوان همراه است،مصرف بیش از اندازه این گروه ازموادغذایی سبب اضافه دریافت کالری به بدن ونیز موجب کاهش دریافت سایر ریزمغذیها از گروه های غذایی دیگر می شود.
 
 
گروه نان وغلات
شما باید روزانه 11-7سهم از این گروه غذایی را مصرف نمایید.که 1واحد آن عبارت است از:
یک کف دست (30 گرم)نان سنگک یا بربری چهار کف دست نان لواش یا نان تنوری ومحلی نازک-نصف کفگیر برنج یا ماکارونی پخته- چهار قاشق سرصاف آرد گندم ،برنج یاجو-30 گرم یا 4/3 لیوان غلات آماده خوردن (برشتوک) – 4/1 لیوان غلات خام -3 تا4عدد بیسکویت ساده کوچک
 
               
 
توصیه های لازم به مادران باردار درباره گروه نان وغلات
 
1-غلات پرفیبرونان سبوس دار مانند نان سنگک ،بلغور گندم،دانه گندم کامل ،بلغور جو وجو کامل استفاده کنید.
2- برنج راترجیحا به صورت کته یا دمی همراه باحبوبات وسبزیجات استفاده نمایید.
3- ازغذاهایی مانند لوبیاپلو ،ماش پلو،عدس پلو،وغذاهای دارای حبوبات مانند آبگوشت همراه با نان،که پروتئین مطلوب ومناسبی را برای مادر باردار تامین می کند استفاده کنید.
4- همراه باغلات درغذاهای روزانه خود سبزی تازه مصرف کنید.استفاده از سبزیها،هضم وجذب موادنشاسته ای راکمی طولانی تر کرده وقند خون راتاحد زیادی ثابت وپایدار نگه می دارد.به این ترتیب مادر باردار درطول روز کمتر احساس ضعف می کند.
5- در هنگام خرید دقت شود چیدن نانهای داغ بر روی هم کپک زدگی را تسریع می کنند و باعث افزایش ضایعات نان می شود.
6- از پيچاندن انواع نان در داخل روزنامه يا قرار دادن در داخل كيسه نايلون سياه (بازيافتي) خودداري شود.
7- قرار دادن نان در یخچال، بیات شدن آن را تسریع می نماید.بنا براین بهتر است داخل یخچال نگهداری نشود.
8- در صورت امکان برنج را به صورت کته مصرف کنیدتا مواد غذایی آن در اثر آبکش کردن از بین نرود.
9- به هیچ عنوان نبایستی از جوش شیرین در هنگام طبخ نان ،کیک وغیره استفاده کرد.
 
گروه سبزی
 
شما باید روزانه 5-4 سهم ازاین گروه غذایی رامصرف نمایید که 1واحد آن عبارت است از:
یک بشقاب کوچک پراز سبزی خام برگی – یک پیاله بزرگ سالاد سبزیجات که درآن گوجه فرنگی،کاهو،کلم،خیار یا فلفل سبز دلمه ای،هویچ استفاده شده باشد-نصف لیوان سبزی پخته – 1 لیوان سرخالی آب سبزیجات مانند آب هویچ
 
 
توصیه های مهم درمورد گروه سبزی
 
1- سبزی ها را روزانه وبه صورت تازه مصرف کنید.
2- بعضی از سبزی ها مانند کدوسبز،چغندر،شلغم،نخود سبز ،لوبیاسبزو...رامیتوانید دروعده های غذایی به صورت پخته همراه باغذا یاسالاد مصرف نمایید.
3- ازمصرف سیب زمینی سرخ کرده پرهیز نماییدوسعی کنید سیب زمینی راهمراه باپوست آب پز ویا تنوری کرده وبعد استفاده نمایید تاخواص آن ازبین نرود.
 
4- سبزی هایی مانند تره،جعفری،واسفناج که برگ سبز تیره ای دارنداسیدفولیک زیادی دارند.
5- سبزی جعفری علاوه بر اسید فولیک وآهن منبع غنی از ویتامین های (آ)و(ث) می باشد.به همین علت بهتر است که هرروز کمی جعفری تازه در سبزی خوردن یا داخل غذا مصرف کنید.
6- انواع جوانه (مثل گندم،جو،ماش،عدس،لوبیا) میتوانند جانشین های با ارزش ومناسبی برای سبزیجات باشند.به خصوص درفصل زمستان که دسترسی به سبزی تازه کمتر می شود.ومصرف جوانه ها مقادیر قابل توجهی از انواع ویتامین ها واملاح را دراختیار بدن ما قرار می دهد.
7-سبزی ها راموقع طبخ خیلی خرد نکنیدچون در اثر خرد کردن زیاد مواد مغذی آن از بین میرود.
8-هنگام طبخ سبزي ها بايد در ظرف را بست و همچنين از طبخ طولاني مدت سبزي ها خودداري كرد.
9- سبزي و ميوه را نبايد با نايلون در داخل يخچال قرار داد زيرا تعريق، امكان فساد را بيشتر مي كند.
10- توصيه مي شود براي حفظ و بقاء مواد مغذي سبزي ها حتي المقدور پخت این مواددرماکروفر،یا درفر و يا بخارپز کردن تهيه شوند.
11- یخ زدن بهترین شیوه نگهداری سبزیجات است.
12- توصيه مي شود تخته آماده سازي گوشت از سبزي ها جدا باشد.
13- بايد از قرار دادن سبزي ها در داخل روزنامه و يا استفاده از نايلون هاي پلاستيكي بازيافتي خودداري شود.
 
 
گروه میوه
 
شما باید روزانه 4-3 سهم درروز ازاین گروه غذایی مصرف نمایید .هر 1 واحد گروه میوه عبارت است از:
یک عدد سیب یا پرتقال یا گلابی-نصف موز- نصف لیوان کمپوت یامیوه پخته – سه عدد زرد آلو یا نصف لیوان حبه انگور- 4/1 طالبی معمولی – نصف لیوان آب میوه – 3عدد خرما – 10 عدد گیلاس – 4/1 لیوان میوه خشک
 
            
 
توصیه های مهم درمورد گروه میوه
 
1-برای ایجاد تنوع درمصرف میوه ها بهتراست ،سالاد میوه یانوشیدنی های مخلوط چندمیوه راتهیه وسپس مصرف نمایید.
2-به جای مصرف نوشابه های گازدار ،آب میوه تازه استفاده کنید.
3-بهتر است یکی از واحدهای میوه روزانه خود را همراه وعده صبحانه مصرف کنید.
4-درمیان وعده های غذایی از میوه های متنوع استفاده کنید،به عنوان مثال دریک میان وعده ازسیب ودرمیان وعده دیگر از هندوانه استفاده گردد.
5-سعی کنید درفصل تابستان ازمیوه های تازه ومختلف استفاده نمایید.
6-درفصل های سرد ازمیوه های خشک مانند کشمش ،توت خشک،انجیر خشک ویا برگه های هلو،زردآلو ،آلوی خشک،آلبالوی خشک ،سیب،خربزه ویاگلابی استفاده شود.
7-درهنگام مبتلا شدن به یبوست بهتراست به جای آب میوه ازخود میوه استفاده کنید به شرط آنکه آن هارا خوب شسته باشید.یادتان نرود اگر پوست میوه ها قابل مصرف بود تا جایی که امکان دارداز پوست گیری آن خودداری کنید.
8- تازمان مصرف نبایدمیوه راپوست کند ویاخرد کرد.
9-میوه رسیده رادرمعرض نور به ویژه نور مستقیم خورشید قرارندهید چراکه نور به سرعت باعث تخریب ویتامین Cموجود درآن می شود.
 
 
گروه شیر ولبنیات
 
شما باید روزانه 4-3 سهم از این گروه غایی مصرف نمایید که هر یک واحد آن عبارت است از:
1 لیوان شیر- 1پیاله بزرگ ماست- 45 گرم (2قوطی کبریت) پنیر- 2لیوان دوغ خانگی – 2/1 لیوان کوچک بستنی ساده – 1 پیاله ماست چکیده – 1 پیاله دوغ خشک
 
توصیه های لازم برای استفاده از موادغذایی گروه لبنیات
 
1-ازپنیرمی توانید به عنوان غذای اصلی در صبحانه ویا در میان وعده هایی مانند عصرانه ویا شام به همراه سبزی وسالاد ویا درتهیه غذاهایی مانند کوفته ،کتلت وماکارونی استفاده کنید.
2-استفاده از پنیر کم نمک وشیر کم چربی به مادران باردار سفارش می شود.
3-شیر رابه تنهایی ویا همراه آب هویچ ویا مخلوط بامیوه هایی مانند موز،طالبی و یا پودر انواع مغزها مثل گردو ،بادام،کنجد و...میل نمایید
4-شیر رامی توان همراه باغذاهایی مانند فرنی،شیر برنج، وسوپ شیر استفاده نموده ویا به عنوان یک نوشیدنی خنک درمیان وعده های غذایی نوشید.
5-ازکشک درتهیه انواع غذاها مانند آش،خوراک،حلیم بادمجان،برانی های مختلف از جمله خوراک کدوسبز،اشکنه و...استفاده کنید یابه صورت خشک درمیان وعده ها بخورید.
6-درصورتی که مصرف شیر مشکلات گوارشی ویا نفخ ایجاد می کند،بهتراست به جای آن ماست،پنیر ویا دوغ بدون گاز و کم نمک مصرف شود.
7-دردوران بارداری باتجویز پزشک میتوانید از قرص کلسیم برای جبران کمبود آن استفاده کنید.
8-.در صورت زنگ زدگي حلب پنير از داخل بايد از مصرف آن خودداري كرد.
9- در صورت استفاده از كشك مايع جوشاندن آن به مدت 15 دقيقه توصيه مي شود.
 
 
گروه گوشت،تخم مرغ،حبوبات ومغزها
 
شما باید روزانه 3سهم ازاین گروه غذایی مصرف نمایید که 1واحد آن عبارت است از:

60 گرم گوشت قرمز،مرغ،ماهی نصف لیوان حبوبات پخته 2عدد تخم مرغ – 2/1 لیوان انواع مغزدانه ها یا مغز انواع تخمه ها -2/1 لیوان حبوبات خام

توصیه های مهم درباره گروه گوشت وحبوبات
 
1-مرغ یاجوجه رابه صورت پخته وآب پزشده (بخار پز)ویا کبابی همراه با برنج وسبزی ها ویا به صورت سوپ مرغ یاجوجه استفاده کنید .پوست مرغ را قبل از پختن جدا نمایید.
2-از تخم مرغ آب پز سفت شده استفاده کرده واز مصرف زرده آن به صورت خام ویا نیم بند خودداری کنید.
3-مصرف حبوبات رابه اندازه حداقل یک سهم در روز در وعده های اصلی یا میان وعده های خود فراموش نکنید.
4-دقت کنید گوشت ها به طور کامل مغز پخت شوند وتا حدامکان از سرخ کردن آنها بپرهیزید.
5-سرخ کردن گوشت هضم آنرا مشکل کرده وروغن آن به علت انرژی زیاد، علاوه بر کاهش اشتهای شما مادر باردار سبب بروز اضافه وزن شمانیز خواهد شد.
 6-مصرف ماهی درتکامل دستگاه عصبی وافزایش قوای ذهنی جنین بسیار موثر است.بنابراین حداقل دوبار درهفته از ماهی استفاده کنید تاهوش فرزندتان زیاد شود.
7-مصرف انواع مغزها وتخمه ها دروعده های اصلی ومیان وعده ها رابدلیل ارزش غذایی زیادی که دارد فراموش نکنید.می توانید از انواع ارزانتر آنهامانند کنجد وشاهدانه ویامغز هسته زردآلو وبادام زمینی به جای انواع گرانتر استفاده کنید.
8- توصیه می شود به جای گوشت قرمز از گوشت مرغ یاماهی استفاده کنید
9- گوشت مرغ فاسد، تيره، پرخون يا كبود است.
10- ماهي سالم بايد چشمان شفاف و برجسته داشته باشد، پولك هاي آن به آساني كنده نشود، بوي نامطبوع ندهد،زير گوش ماهي قرمز روشن باشد، جاي فشار انگشت روي گوشت ماهي بعد از برداشتن باقي نماند.
11- تخم مرغ سالم بايد پوسته سالم داشته باشد، در موقع تكان دادن لق نزند، در مقابل نور زرد و شفاف باشد.
12- قبل از انجماد بايد امعاء و احشاء مرغ و ماهی خارج شود.
13- جهت رفع انجماد مواد پروتئيني اصولي ترين روش اين است كه 24 ساعت قبل از مصرف ماده غذايي منجمد را از فريزر به داخل يخجال منتقل كنيم.
14- گوشت قرمزیا سفید منجمد در سردخانه در دماي 18- درجه سانتي گراد نگهداري شود.
15- از باز شدن يخ گوشت (ديفراست) و انجماد مجدد آن بايد اكيداً خودداري شود، بدين منظور مواد پروتئيني را بايد به ميزان مورد نياز براي مصرف از فريزر خارج كرد.
16- براي خارج كردن گوشت از حالت انجماد از روشهاي نادرستي مانند حرارت دادن، خيساندن در وان آب گرم، گرم كردن توسط پاشيدن آب گرم و مانند آن استفاده نشود.
17- بهترین ظروف برای نگهداری حبوبات،ظروف شیشه ای دهان گشادبا درهای فلزی بسته دار است.
18- تخم مرغ حتما باید در يخچال نگهداري گردد.
 
 
 
 
 
  وزن برحسب کیلوگرم/مجذور قد برحسب متر=BMI
 
اگر وزن قرار داده شده در فرمول، وزن پیش از بارداری باشد معیار تعیین وضعیت بدنی شما چنین خواهد بود:
BMI کمتر از 5/18 لاغر
BMI بین 5/18 تا 24/9 طبیعی
BMI بین 25 تا9/29 اضافه وزن
BMI بیش از 30 چاقی
 
 
 
اگر وزن قرار داده شده در فرمول، وزن شما مادرباردار در 12 هفته اول بارداری باشد، معیار تعیین وضعیت بدنی شما چنین خواهد بود:
BMI کمتر از 8/19 لاغر
BMI بین 5/19 تا 26 طبیعی
BMI بین 26 تا 29 اضافه وزن
BMI بیش از 29 چاقی
 
خطوط عمودی دراین منحنی نشان دهنده هفته های بارداری وخطوط افقی نشان دهنده میزان وزن گیری شما می باشد.
  •    محدوده ای که در حد فاصل وزن گيری 5/12 تا 18 کيلو گرم قرار گرفته و با شماره 1 به رنگ زرد مشخص شده، نشانه وضعيت بدنی خانم باردار لاغر  با نمايه توده بدنی کمتر از 8/19 است.
  •    محدوده ای که حد فاصل وزن گيری 5/11 تا 16 کيلوگرم قرار گرفته و با شماره 2 به رنگ سبز مشخص شده، نشانه وضعيت بدنی خانم باردار طبيعی با نمايه توده بدنی 8/19 تا 26 است.
  •    محدوده ای که حد فاصل وزن گيری 7 تا 5/11 کيلوگرم قرار گرفته و با شماره 3 به رنگ نارنجی مشخص شده، نشانه وضعيت بدنی خانم باردار با اضافه وزن با نمايه توده بدنی بيش از 26 (به طور مثال 1/26، 2/26،....) تا 29 است. 
  •    محدوده ای که حد فاصل دو خط چين وزن گيری 6 تا 9 کيلوگرم قرار گرفته و با شماره 4 به رنگ قرمز مشخص شده، نشانه وضعيت بدنی خانم باردار چاق با نمايه توده بدنی بيش از 29 است.

هرمادر باردار براساس نمایه توده بدنی مشخص شده خود می بایست درمحدوده نمایه توده بدنی خودش درطول دوران بارداری افزایش وزن داشته باشد تااز سلامت خود وجنینش اطمینان یابد.

افزايش وزن هفتگي در سه ماهه دوم وسوم
(کيلو گرم)
کل افزايش وزن
(کيلو گرم)
BMI
وضعيت بدنی مادر
5/0
12.5-18
< 8/19
لاغر
4/0
11.5-16
26-8/19
طبيعي
3/0
7-11.5
29-26<
اضافه وزن
حداقل 5/0 کيلو در ماه
6-9
> 29
چاق

 

 

 

 
 
 
 

 

 
 
 

 

 

 

 

 

  
   استفاده از 5 گروه اصلي به مقدار كافي و متنوع در طول روز
   صرف كامل صبحانه
   استفاده از سبزي ها در وعده صبحانه(گوجه فرنگي،ٍخيار،خربزه،طالبي، انگور)
   استفاده از ميوه ها و يا آبميوه طبيعي در وعده صبحانه
   مصرف حداقل 7 سهم نان و غلات، بسته به حجم کار و فعالیت مادر تا 11 سهم قابل افزایش است.
(7سهم =210 گرم نان يا 490 گرم برنج –35 قاشق غذا خوري پر)
   ترجيح در مصرف نان هاي سبوس دار
    مصرف برنج به همراه حبوبات
   مصرف نوشيدني هاي سالم (آب،دوغ كم نمك و آبميوه تازه و طبيعي، شربت هاي خانگي)
   مصرف انواع ميوه هاي تازه(4-3) سهم و يا ميوه هاي خشك به عنوان ميان وعده
   ترجيح در مصرف ميوه به جاي آبميوه
   مصرف(5-4) سهم سبزيجات پس از شستشو و ضد عفوني
   ترجيح در مصرف سيب زميني بشكل آب پز يا تنوري
   خودداري از قرار دادن سبزي در معرض هوا يا نور خورشيد، پختن بمدت طولاني ودر ظروف درب باز همراه آب زياد
   مصرف شير به شكل ساده و يا داخل فرني يا شير برنج
   استفاده از كشك پاستوريزه با رعايت جوشاندن 20 دقيقه اي قبل از مصرف
   عدم افراط در مصرف مواد قندي ، چربي ها و انواع شيريني
   جايگزين كردن سس هاي طبيعي به جاي سس مايونز
   عدم زياده روي در مصرف چاي
   مصرف مواد غذايي تازه و سالم و پرهيز از مصرف غذاهاي مانده
   محدوديت در مصرف كنسرو ها و غذا هاي غير خانگي (سوسيس، كالباس، پيتزا، همبرگر)
 
 
 

 

 افزایش دریافت شیرینی و مواد قندی
 استفاده از مربا، عسل، خرما،شيره انگور،شيره خرما همراه صبحانه
 استفاده از حداقل 2 ميان وعده (بيسكويت سبوس دار ،كيك ،كلوچه ،نان و پنير ،نان و سيب زميني، نان و تخم مرغ، نان و خرما، نان روغني، نان شيرمال همراه با 1 ليوان شير وانواع ميوه در فواصل وعده هاي غذايي
 استفاده بيشتر از سيب زميني در انواع غذا ها و ميان وعده ها
 استفاده از بستني و ميوه هاي شيرين (انگور، خربزه، انجير، توت، خرما) شيريني و انواع خشكبار بعنوان ميا ن وعده
 استفاده از لبنيات پر چرب (شير و ماست پر چرب ،پنير خامه اي و ...)
 اضافه نمودن مقداري كره به غذا در هر وعده غذايي
 استفاده از سيب زميني سرخ كرده در كنار غذا
 استفاده از روغن زيتون داخل سالاد
 مصرف سر شير و يا خامه در وعده صبحانه
 استفاده از قلم گوسفند و يا گاو در طبخ غذاها
 راه های افزایش دریافت پروتئین، ویتامین ها و املاح
 استفاده از شير، ماست، پنير و بستني بعنوان ميان وعده (بيسكويت و شير ،نان و ماست نان و پنير ،شيربرنج ،فرني و...)
 مصرف دوغ كم نمك و غليظ در وعده هاي غذايي
 استفاذه ازغذا هايي نظير آش كشك ،آش دوغ ،كشك بادمجان در برنامه روزانه
 استفاده از غذا هاي تهيه شده با تخم مرغ (انواع كوكو،كتلت و ....)
 استفاده بیشتر از غذاهای تهیه شده با انواع گوشت ها (کتلت، کباب، انواع خورش و...)
 استفاده از تخم مرغ در صبحانه يا ميان وعده(آب پز، نيمرو، املت)
 استفاده از انواع حبوبات در غذا و مصرف انواع خشكبار و مغز ها به عنوان ميان وعده
 مصرف انواع خشکبار و مغزها (گردو، پسته، بادام و...) به عنوان میان وعده
 افزایش دریافت گروه میوه و سبزی ها
 استفاده بیشتر از غذاهای تهیه شده با سبزی ها (انواع آش، سوپ، برخی از خورش ها، کوکوها و...)
 استفاده بیشتر از میوه ها به عنوان میان وعده
 استفاده از انواع جوانه هادر تهيه انواع سالاد،سوپها، آش ها ويا پودر جوانه غلات در ماست و خيار و...
 
 
 
 اجتناب از سرخ كردن غذا و طبخ غذا بشكل آب پز، بخار پز و كبابي
 حذف كره حيواني، مارگارين، خامه،سرشير،دنبه،پيه و جدا كردن چربي هاي قابل رويت در گوشت هاي قرمز و پوست مرغ
 مصرف شير و لبنيات كم چرب
 محدوديت مصرف شيريني ها ، كيك هاي خامه اي و دسر هاي پر چرب و شيرين
 تنوري كردن ماهي و مرغ
 آب پز كردن مرغ ، ماهي و گوشت بدون افزودن روغن (با حرارت ملايم)
 محدوديت مصرف كله پاچه ، دل، قلوه،جگر،زبان و مغز،سوسيس و كالباس و انواع پيتزاي پر چرب
 تفت دادن سبزي ها در آب گوشت كم چربي يا آب گوجه فرنگي به جاي روغن
 خودداري از مصرف سس هاي چرب سالاد و ترجيح در مصرف سس هاي طبيعي
 عدم اضافه نمودن چربي و دنبه به گوشت به هنگام چرخ كردن
 ترجيح در استفاده از سيب زميني آب پز يا تنوري بجاي سرخ كرده
 محدوديت مصرف زرده تخم مرغ (3 عدد در هفته)
 عدم استفاده از تنقلات پر چرب ( چيپس ،پيراشكي ، شكلات و ... )
 راه های کاهش دریافت موادقندی
 استفاده از انواع ميوه تازه بجاي شيريني و شكلات در ميان وعده
 محدوديت در مصرف نان هاي شيرين
 استفاده از دوغ ،آب، آبميوه طبيعي بجاي نوشابه گاز دار
 محدوديت مصرف ميوه هاي شيرين (انگور ،خربزه ،خرما ،انجير ،توت) و استفاده بيشتر از سيب ،هلو،گلابي
 خودداري از مصرف كمپوت ميوه
 محدوديت مصرف قند و شكر
 خودداري از مصرف برنج و ماكاروني در وعده شام
 استفاده از نان هاي سبوس دار بجاي نان هاي فانتزي
 خودداري از مصرف نان همراه با برنج در هنگام صرف غذا
 استفاده از انواع خوراكها با مقداري نان بجاي برنج در وعده شام
 

 

 
 در حالت نشسته و در یک مکان ثابت غذا بخورند.
 نوشیدن یک لیوان آب قبل از صرف ناهار یا شام
 مصرف سالاد قبل از صرف غذای اصلی
 استفاده از میوه ها و سبزی ها به عنوان میان وعده
 کشیدن غذا در یک ظرف کوچکتر
 خودداري از خريد و نگهداري شيريني و شكلات در منزل
 ترك بلافاصله سفره پس از صرف غذا و سير شدن
 آهسته و با آرامش خوردن غذا
 اجتناب از سرخ كردن غذا تا حد امكان
 خودداري از مصرف آجيل و انواع تخمه ها
 

 

 
 
سوزش سردل:
افزایش تعداد وعده های غذایی ولی با حجم کم
استفاده از غذاهای آب پز وبخار پز
خوب جویدن و آرام خوردن
پیاده روی بعد از غذا
استفاده ازغذاهای کم چرب و بدون ادویه
کاهش مصرف شکلات، قهوه، چای، نوشابه های گازدار و سایر نوشیدنی های حاوی کافئین
خودداری ازمصرف سرکه و استفاده از شیر، تخم مرغ و غذاهای نشاسته ای
خودداری از دراز کشیدن یا خم شدن بعد از صرف غذا
سر بالاتر از بدن در هنگام استراحت
در نهایت استفاده از آنتی اسید
  
 
تهوع صبحگاهی:
 
 نان و بیسکویت ناشتا
 4 تا 5 وعده غذا در حجم کم
 زنجبیل،چای آن وبیسکویت های باطعم زنجبیل نیز می تواننددر رفع این حالت مفید می باشد.
 اجتناب از مصرف غذاهای چرب، سرخ کرده و پرکالری
 باز گذاردن پنجره
مایعات بین وعده های غذایی نه همراه آنها
 غذا ها ومایعات سرد
 آرام غذا خوردن و استراحت
 گرسنه نماندن
 اجتناب از رایحه آزاردهنده
 استراحت
 حمایت روحی 
  تجویز ویتامین B6

 

ادم بارداری
   محدودیت غذاهای شور، چیپس، آجیل شور، ماهی شور، شور ها وترشیجات
   4تا 5 بار در روز به پهلو دراز بکشد ( خون رسانی بهتر به اعضای لگنی، رحم و جنین و جلوگیری از پیشرفت ادم)
   خودداری از ایستادن و نشستن روی صندلی با پاهای آویزان 
   در صورت ادم جنرالیزه همراه با فشار خون و بعد از هفته 20 حاملگی، شک به پره اکلامپسی، اقدامات تشخیصی لازم توسط پزشک
   دراز کشیدن متناوب در طول روز به شکلی که پاها در سطحی بالاتر از بدن قرار گیرد.
   پوشیدن جورابهای واریس یا الاستیک
 
 
یبوست   مصرف مایعات، آب، آب میوه و سوپ
*   مصرف سالاد و سبزی خوردن
*   مصرف غذاهای پر فیبر مانند حبوبات و غلات به همراه مایعات فراوان و سبزی های خام و پخته، میوه های تازه و سالاد
*   مصرف نان ها سبوس دار مانند سنگک و نان جو
*   مصرف برگه، آلو و یا آب آلو
*   مصرف نان وعسل در وعده صبحانه
*   مصرف روغن زیتون همراه با سالاد
*   پیاده روی
*   استفاده ازملین های ملایم دارویی در یبوست شدید (هیدروکسید منیزیم)
*   عدم استفاده از روغن کرچک بدلیل اختلال درجذب ویتامین های محلول در چربی
 
هموروئید
 
*   نشستن در تشت آب ولرم روزانه 4-3بار به مدت 15-10 دقیقه
*   مصرف نرم کننده های مدفوع
*   مصرف مایعات
*   استفاده از بی حس کننده های موضعی
*   خودداری از نوشیدن چای ونوشابه
 
توجه: خانم ها حامله باید از مصرف بتادین در تشت آب ولرم پرهیز کنند چون برای جنین مضراست.

 

 
آنمی
 
*   ازمنابع غذایی حاوی آهن مثل گوشت،مرغ،ماهی،جگر،حبوبات وسبزی های سبز تیره مثل جعفری دربرنامه غذایی روزانه استفاده نمایید.
*   ازانواع مغزها مثل گردو،بادام،پسته وانواع خشکبار مثل برگه ها،توت خشک،کشمش وخرماکه منابع خوبی ازآهن هستند به عنوان میان وعده مصرف نمایید.
*   مصرف منابع غذایی ویتامین ث مثل سبزی های تازه وسالاد (شامل گوجه فرنگی ،کلم،گل کلم،فلفل دلمه ای) وهمچنین چاشنی هایی مثل آب لیمو وآب نارنج تازه به جذب آهن غذا کمک می کند،پس مصرف آنها راافزایش دهید.برای جذب بهتر آهن غذا ،باید از مصرف چای،قهوه ودم کرده های گیاهی حداقل یک ساعت قبل از غذا ویک تادو ساعت پس از غذا خودداری نمایید.
*   برای کاهش اختلالات گوارشی وجذب وتحمل بهتر آهن مناسب ترین زمان مصرف قرص آهن پس ازغذا ویاشب قبل ازخواب می باشد.
*   دربرنامه غذایی ازغلات وحبوبات جوانه زده استفاده کنید.جوانه زدن غلات وحبوبات باعث افزایش جذب آهن به میزان تقریبا 2برابرمی شود.
*   نانی که از خمیر ور نیامده وباجوش شیرین تهیه شده باشد جذب آهن راکاهش می دهد.بنابراین نان فاقد جوش شیرین راجایگزین این نوع نانها کنید
*   اگرحتی مقدارکمی گوشت به غذاهای گیاهی اضافه شود(مانندعدس پلو به همراه کمی گوشت)جذب آهن غذا ازمنابع گیاهی افزایش می یابد.

 

مسمومیت حاملگی(یا افزایش فشارخون بارداری)
 
*   مصرف کافی ازمنابع پروتئینی (مانند گوشت،تخم مرغ،حبوبات ، شیرولبنیات)
*   دریافت انرژی کافی (ازمنابعی مانند غلات )
*   مصرف بیشتر مایعات
*   کاهش وزن
*   شمامحدودیت شدیدی درمصرف نمک ندارید ومی توانید به اندازه سایر افراد ودرحد استاندارد نمک استفاده کنید.
 
 
عفونت های ادراری

*   ازمصرف موادغذایی محرک خودداری کنید.این موادعبارتند از:ادویه ها، سوسیس وکالباس ،موادغذایی گوگرددارمانند مارچوبه ،تربچه،سیروپیاز،نوشیدنی های حاوی ترکیبات گزانتین نظیر قهوه.
*   مصرف موادغذایی زیر برای جلوگیری از رشد وتکثیر باکتری هاوپیشگیری از ایجاد عفونت ادراری موثرند:انواع گوشت لخم(قرمزوسفید)،ماهی وتخم مرغ،پنیر ،شکلات،برنج وانواع نان.
*   مصرف حداقل 8لیوان مایعات درروز
*   خودداری از مصرف موادغذایی کنسرو شده وصنعتی
*   خودداری از مصرف نوشیدنی هایی مانند قهوه

 دیابت بارداری

ü    ازوزن گیری مناسب خوداطمینان حاصل کنید.
ü    دربرنامه غذایی خودازهمه گروههای غذایی به شکل متنوع ومتعادل استفاده کنید.
ü    حتما غذارادر حجم کم وبه دفعات بیشتر (حداقل 5وعده درروز)میل کنیدتااز افزایش وکاهش ناگهانی قندخون پیشگیری شود.
ü    درهیچ وعده ای بیش از حدغذا نخورید.
ü    مصرف غذاهای چرب وسرخ کرده راکاهش دهید.
ü    مصرف نمک راکاهش دهید.
ü    روزانه ازموادغذایی فیبردار مانند حبوبات ،سبزی،میوه،ونان های سبوس دارمانند سنگک استفاده کنید.
ü    مصرف قندهای ساده (مانند قند،شکر،وتنقلات شیرین)راکاهش دهید.
ü    بعداز وعده های غذایی کمی پیاده روی داشته باشید.
ü    کنترل قندخون رابه صورت هفتگی انجام دهید.
ü    باآرامش وبه آهستگی غذا مصرف کنید.

 فنیل کتونوری

*   اگر در رژیم غذایی خود سهل انگار ی می کنیدحداقل از 3ماه قبل از بارداری ،باید محدودیت مصرف موادغذایی حاوی فنیل آلانین دررژیم غذایی خود را رعایت کنید.
*   درمصرف موادغذایی ودارویی که در ترکیب آنها از فنیل آلانین یا آسپارتام استفاده شده است باید احتیاط کنید.آسپارتام یک دی پپتید حاوی فنیل آلانین است که به عنوان شیرین کننده مصنوعی دربرخی از موادغذایی یاداروها مورد استفاده قرارمیگیرد.
*   اگرغذاهای مخصوص رژیمی به مقدار مناسب استفاده نمی کنید لازم است مصرف ویتامین ها به خصوص B12واسیدفولیک به میزان کافی استفاده کنید.
*   مصرف انواع مکمل های ویتامین واملاح خصوصا روی،منگنز،ونیاسین دراین بیماران ضروری است.
*   دریافت ناکافی انرژی ویاصدمه ناشی ازبیماری وعفونت به تجزیه پروتئین های بدن ودر نتیجه رها شدن آمینواسیدها ازجمله فنیل آلانین درخون وافزایش سطح خونی آن منجر می شود.
*   به منظور اطمینان از رعایت رژیم غذایی میزان فنیل آلانین خون خودرا2باردرهفته کنترل کنیدزیرامیزان فنیل آلانین وسایر اسیدهای آمینه خون که در نتیجه متابولیسم فنیل آلانین به وجود می آیند(مانند تیروزین) براساس رژیم غذایی شما درماه های مختلف حاملگی ومیزان اضافه وزن تغییر می کند.
*   میزان پروتئین موردنیاز دراین بیماری ازمیزان توصیه شده بیشتراست واین میزان پروتئین باید ازموادغذایی مخصوص که فاقد فنیل آلانین هستند تامین شود.
*   مصرف غذاهای پروتئینی دارای فنیل آلانین بالا مانند شیر ولبنیات ،گوشت قرمز،مرغ،ماهی،تخم مرغ،باقلا،لوبیا،ومغزها بایدمحدود شوند.
 
 
 

 

 

تاریخ انتشار : 1390/02/19 | تاریخ بروزرسانی : 1392/03/28 |
نقشه سایت | تماس با ما | سیاست حفظ اسرار
کليه حقوق اين وب سايت متعلق به معاونت بهداشت دانشگاه علوم پزشکی تهران ميباشد