پیام معاون بهداشت به مناسبت روز جهانی پوکی استخوان و هفته ملی سلامت استخوان

به گزارش روابط عمومی معاونت بهداشت دانشگاه علوم پزشکی تهران؛ متن پیام دکتر علیرضا اولیائی منش، معاون بهداشت به مناسبت روز جهانی پوکی استخوان و هفته ملی سلامت استخوان  به شرح ذیل است:

20 اکتبر، روز جهانی پوکی استخوان، فرصتی برای یادآوری اهمیت سلامت استخوان به ‌عنوان یکی از ارکان سلامت در تمام دوره های زندگی و افزایش آگاهی جامعه نسبت به عوامل خطر، پیشگیری، تشخیص به‌موقع و کاهش خطر شکستگی‌های ناشی از شکنندگی استخوان است. کمپین روز جهانی پوکی استخوان در سال ۲۰۲۶ بر اهمیت سلامت استخوان در تمام مراحل زندگی و پیام «ساختن، محافظت و تقویت استخوان‌ها برای تمام عمر» تأکید دارد و توجه به سلامت استخوان را از دوران کودکی و جوانی تا بزرگسالی و سالمندی مورد توجه قرار می‌دهد.

 پوکی استخوان بیماری‌ای است که با کاهش تراکم و تغییر ساختار استخوان، موجب افزایش شکنندگی استخوان و خطر شکستگی می‌شود. این بیماری در بسیاری از موارد تا زمان بروز شکستگی علامت مشخصی ایجاد نمی‌کند؛ از این رو، شناسایی افراد دارای عوامل خطر، ارزیابی خطر شکستگی و توجه به اقدامات پیشگیرانه از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است. شکستگی‌های ناشی از شکنندگی استخوان، به‌ویژه در ناحیه لگن و ستون فقرات، می‌توانند با درد، محدودیت حرکتی، کاهش استقلال فردی و افت کیفیت زندگی همراه باشند. سازمان جهانی بهداشت نیز شکستگی‌های ناشی از شکنندگی را از مسائل مهم سلامت در جمعیت سالمند می‌داند و بر اهمیت شناسایی عوامل خطر، پیشگیری، تشخیص و مراقبت به‌موقع تأکید دارد.

 بر اساس اطلاعات بنیاد بین‌المللی پوکی استخوان (IOF)، پوکی استخوان در جهان حدود ۵۰۰ میلیون نفر را تحت تأثیر قرار می‌دهد. همچنین سالانه تا ۳۷ میلیون شکستگی ناشی از شکنندگی استخوان در افراد بالای ۵۵ سال رخ می‌دهد که معادل حدود ۷۰ شکستگی در هر دقیقه است. بر اساس برآوردهای این بنیاد، در افراد بالای ۵۰ سال، از هر سه زن و هر پنج مرد، یک نفر در طول باقی‌مانده عمر خود با شکستگی مرتبط با پوکی استخوان مواجه خواهد شد. با توجه به روند افزایش جمعیت سالمند، انتظار می‌رود بار ناشی از شکستگی‌های مرتبط با شکنندگی استخوان در سال‌های آینده افزایش یابد. در ایران نیز پوکی استخوان از مسائل مهم سلامت در جمعیت میانسال و سالمند به شمار می‌رود. پیشگیری از پوکی استخوان و شکستگی‌های ناشی از شکنندگی باید از سال‌های اولیه زندگی آغاز شود و در تمام مراحل زندگی ادامه یابد. تغذیه متعادل و دریافت کافی مواد مغذی مورد نیاز استخوان، فعالیت بدنی منظم شامل تمرینات تحمل وزن و تقویت عضلات، حفظ وزن مناسب، پرهیز از مصرف دخانیات و توجه به پیشگیری از سقوط در سالمندان، از اقدامات مهم در حفظ سلامت استخوان و کاهش خطر شکستگی هستند. همچنین شناسایی افراد دارای عوامل خطر، ارزیابی مناسب خطر شکستگی، تشخیص به‌موقع و درمان و پیگیری افراد واجد شرایط، از اجزای مهم پیشگیری از شکستگی‌های قابل اجتناب است. توجه به سالمندان، زنان پس از یائسگی و افرادی که سابقه شکستگی ناشی از ضربه کم‌انرژی یا سقوط از ارتفاع داشته‌اند، اهمیت ویژه‌ای دارد. زیرا سابقه شکستگی و افزایش سن از عوامل مهم خطر شکستگی‌های ناشی از شکنندگی محسوب می‌شوند. 

روز جهانی پوکی استخوان فرصتی است تا با تقویت آگاهی عمومی، ارتقای سواد سلامت و مشارکت افراد، خانواده‌ها و کارکنان نظام سلامت، توجه بیشتری به سلامت استخوان و پیشگیری از شکستگی معطوف شود. سلامت استخوان موضوعی مربوط به یک دوره خاص از زندگی نیست، بلکه فرآیندی مستمر است که از دوران کودکی و نوجوانی آغاز می‌شود و با حفظ فعالیت بدنی، تغذیه مناسب، سبک زندگی سالم و توجه به عوامل خطر تا سالمندی ادامه می‌یابد. در این راستا، هفته ملی سلامت استخوان نیز می‌تواند فرصت مناسبی برای ترویج سبک زندگی سالم، افزایش آگاهی درباره عوامل خطر پوکی استخوان، تشویق به فعالیت بدنی، توجه به تغذیه مناسب و تقویت اقدامات پیشگیرانه در سطح جامعه و نظام مراقبت‌های بهداشتی فراهم کند. توجه به سلامت استخوان، گامی مؤثر در حفظ تحرک، استقلال و کیفیت زندگی افراد، به‌ویژه در سنین بالاتر، خواهد بود.

دکتر علیرضا اولیائی منش

معاون بهداشت دانشگاه علوم پزشکی تهران